Gotzenetik

Larunbatean, hegazti harrapakari baten bisita izan genuela idatzi genuen. Dirudienez, harrapakariak Gotzenera etortzeko sasoian gaude.

Astelehen eguerdian, zakurrak zaunka batean hasi ziren, baina kanpoko inor ez zegoenez atarian, berriro etxe barrura sartu eta lanean jarraitu zuen. Baina zakurrak ez ziren isiltzen, eta berriro kanpora ateratzean, non ahuntzak ere marruka somatu zituen.

Hauek dauden basora, begira jarri eta bi pertsona antxumeakantxumeak zertarako lotu zituen galdetuta, bera ez zela izan eta lasai begiratzeko bere furgoneta. Noski, Aldabatik zetorrela txatarra jasoaz.

Ez dakigu Gabonak direla eta, edo baina harrapakari mota hau, egunez hurbiltzen eta saiatzen da inolako lotsa zantzurik gabe. Kontuz ibili behar !!!

Aste honetan, oilo etxera joan ginenean, bertan gabiroia zegoen sartuta. Dirudienez negu hotzaren eraginez. Ahulduta zegoenaren itxura eman genion harrapakariari , eta jaten ematen saiatu. Hau da torrotxoriak harrapatu genituen eta berari eman, ea horrela jan eta indartzen zen. Lumatu egin zituen baina jateko imintziorik ez zuen egiten.

Azkenean, ondorengo bideoan ikus daitekeen bezala, soltatzen saiatu ginen, baina indar gutxirekin zegoenez ez zuen alde egiten. Hau horrela, Igeldoko Arrano Etxera eramatea erabaki dugu.

Orain arte, baserritarrentzat, Gotzenekoentzat bezala, gure inguruneko animali eta hegazti batzuk, gabiroi hau bezala, etsaitzat jotzen zituzten. Suge, sator, putre etab bezalaxe. Hau da “kalte” handia egiten zutenaren ondorioz, beti harrapatzen, hiltzen edo min ematen saiatzen ziren. Baina garaiak aldatzen ari dira, baserritarrak ere naturarekin eta bertako bizidunekin kontzientziatzen ari dira.

Aurtengo Otsailean izan genituen bezala, arkumeak ekarriko ditugu Gotzeneko ikuilura. Goiko artzaiari ardiak arkume gehiegi izaten ari zaizkiola eta aste honetan ekartzekoa da. Beraz, hilabete hauetan arkumeak egon ohi diren txokoa ez da erabili. Beraz, hautsez eta armiarma sarez josia dago. Gaur txoko hori garbitzen aritu gara ikuiluko bizilagun berriei ongietorria emateko. Erratzarekin ondo ondo garbitu ondoren, lastoa bota dugu. Listo.

Era berean, biberoiak ondo garbitu eta esne hautsa erosi beharko dugu. Lan gogorrena aurreneko egunetan izaten da, arkumeak biberoitik edaten ikasi arte. Kontatuko dugu nola ari garen moldatzen…

Sukaldea, baserriko leku esanguratsuenetakoa da, esanguratsuena ez bada. Sarrerako atetik sartu eta eskatza egon ohi da. Hortik sukaldera sartzen gara.
Bertan prestatzen eta jaten dira otorduak, bertan egiten dira baserriko eskulan asko: babarruna aletu, patata txikitu etab., bertan biltzen dira etxekoak, eta nola ez bertako “nagusia” amona edo ama izaten da. Hau da etxeko emakumea.

Bertako lehiotik kanpora begira egotea gauza ederra da. Ekonomika edo suaren epeltasunak laguntzen duenik, ezin ukatu. Hau da, gaurkoa bezelako egun ilunetan, neguko eguraldiekin garrantzia berezia hartzen du. Denok sukaldeko berotasuna bilatzen dugu, ze gauza ederra esku hotzak suaren gainean berotzea…

Horregatik gaurkoan, aste honetan bere heriotzaren urteurrena gogoan izan dugularik, Mikel Laboaren honako abesti hau ekarri nahi izan dugu: “Oroitzen zaitudanean “. Kantu honek, guri behintzat, baserriko sukaldean dagoen ama gogorazten baitigu. Beraien omenez.

Oroitzen zaitudanean, ama
sukaldean egoten zara
mahaia bostentzat iminita,
aulkian eseri eta
leihotik begira,
kristala lausotzen duen
lurrina kendu gabe,
eta ni -badakit-
zeure begien hondoan nagoela

Duela bi aste jaso genuen berria: lehenik egunkarian eta ondoren, handik astebetera, eskutitzez, nola AHT-ko “Tolosa” izeneko zatiak gure inguruan 200.000 metro karratutik gora okupatzeko desbajetze eta aldi baterako okupazio tramiteak abian direla.
Eta nola ez Gotzeneri azpiegiturak honek ere kalte egin dio. Egia esan, azken urteetan egin diren azpiegitura gehienek kaltetzen digute: trenbideak, N1-eko errepideak, Aldabako errepidea, kolektorea, argi indarraren linea… eta nola ez, orain AHTa.

Gotzeneren kasuan hiru lur zatiri afektatzen die (hektarea asko). Berauek desjabetu egingo dizkigute.
Printzipioz iturri ofizialetatik ez dakigu gehiago.
Dirudienez gure lurretan hondakindegi bat egin nahi dute, obretatik ateratako soberakinak bertan metatzeko.

Gaur egun egoera larrian dauden gure baserriak laguntzeko “modurik onena “ez da. Hasteko alegazioak aurkeztu, informazioa lortu, ondorioak jakin, datak… hortan air gara. Galdera mordoa dauzkagu, baina erantzun gutxi.

Bitartean AHT Geldituk mendi martxa deitu du Elkarlanak azaroaren 1ean Ikaztegieta, Aldaba eta Alegiko leku kaltetuetara. Hain zuzen ere Euskal Y-aren eraikuntzak eragingo lituzkeen kalte larria salatzeko. Goizeko 10.30tan Ikaztegietako RENFE geltokitik abiatuta, Aldaba eta Langaurreko baserrialde eta basoetn barna 3 orduko martxari ekiteko.

Guk ere bat egin nahi dugu mendi martxa honekin.

Igande goiz hotza izan genuen Alegiko plazan.
Eguzkiari kosta egin zitzaion laino artean agertzen eta kosta baita ere plaza berotzen. Baina hala ere giro polita eta beroa jendeak jarri zuen.
Jende ugari bildu zen, herritarrek jarritako postu eta animaliak ikustera.
Hainbat baratzako produktuen postu zeuden, Eusebioren berdurak, Aldaba Zaharreko gaztak, Lukasen ogia, Peioren sagardoa, Gaztetxoen gaztainak, Errotako taloak, eskolakoen eta dantzarien pintxoak… hau da, denetik.

Aldiz, Txintxarriko plazan animali ugari: ardi, arkume, abere, ahuntz, antxume… eta plazan zehar Hernani eta Oiartzun inguruko Albokarien taldea.

III. Nekazal Azoka arrakastatsua izan zen eta gu ere gustora geratu ginen.
Eramandako gauza gehienak saldu genituen eta jendeari gure postua gustatu zitzaiola dirudi.

Hurrengo urtekoari itxarongo diogu, aholku edo ideiaren bat?

Ideia polita eta eskertzekoa Udaletxeak atera zituen paperezko poltsenak. Politak, desberdinak eta plastikoa baztertzeko aurreneko pausoa.

Eskerrik asko denei.

Igande honetan, Urriak 18, Udazkenean Kulturako III. Nekazal Azoka ospatuko da Alegiko plazan. Bertan herriko nekazari, barazkizaleak etab. izango dira beraien urteko lana erakusgai eta salgai izango dituzte.

Gu ere bertan izango gara iaz bezala, Baina aurten ez dugu emango hegazti berezirik ezta oilorik ere, soilik baratzako produktuak.
Hasi porruak, arraultzak, letxuga, eskarola, babarruna, pikuak, kiwiak, tomateak, piparrak, mahatsa, patata, hau da baratzan eta baserrian dauzkagun produktuak. Batzuk erakusgai eta besteak saltzeko asmotan.

Beraz nahi duzuen guztiok gonbidatuta zaudete goizeko 11.00tatik aurrera. Azaldu !

Iazkoa gogoratzeko, hona hemen Tontokaletik eskeini ziguen posta: Alegiako Azoka 2008

Larunbat goiza. Tenperatura preskoa. Belaino sendoa gure bailaran. Tolosara gerturatu eta aurreneko lana aparkatzea. Ez pentsa lan erreza denik.
Ferialekura gerturatzen ari garen eran kamioi eta erremolke ugari ikusten dira bertako aparkalekuan. Sarrera nagusian, bigantxa dezente daude erakusgai. Barrutik berriz, marru hotsak entzuten dira. Jende ugari dabil ikusmiran. Batzuk baserritarrak dira, hau da, gaiaz dakitenak eta benetako entendituak. Besteak aldiz kalekumeak, ganaduari harrituta begira gelditzen direnak: “begira, ze zintzarria daukan “, “honek adar handiak dauzka”. Giro polita somatzen da.

Bi kale osatu dituzte, bertan ganaduak sokarekin lotuta daude eta jendea pasilu honetan aurrera eta atzera dabiltza. Bakoitzaren gainean txartel identifikagarriak daude zintzilik. Nagusiaren izena, baserriaren izena, nongoa, behiaren identifikazio zenbakia, aita eta ama zein dituen, bere jaiotze data… Ondoan ganaduzalea adi, bere akuilu eta guzti, ganadua ez dedin asko aztoratu.

Eguardi aldera lehiaketa hasi da, bertan Diputazioko bi albaitariek behi bakoitza arrazaren ezaugarrien arabera baloratzen dute, eta puntuazioa batu ondoren irabazlea zein den erabaki.

Gotzeneko behiak, Parda Alpina arrazakoak dira, eta Gipuzkoako baserri gutxitan daude arraza honetakoak. Beraz, azken urte hauetan erakusgai bakarrik joaten dira Tolosara. Aurten gureak eta Hondarribiko baserri batekoak bakarrik zeuden. Adibidez, Goena jogurtak egiten dituzten baserrikoak ere gureen arraza berdinekoak dira.

Goiz pasa egin, eta arratsalderako ikuilura. Bada garaia, behiak errapetik esnea dariola daude. Hurrengo urtera arte.

Bihar, Urriak 3, urtero bezala Tolosako Ferialekuan Ganadu Peria eta lehiaketa izango da. Gotzeneko behiak urtero izaten dira bertan eta baita sariak irabazi ere. Aurten ere bertara joatekotan dira. Horretarako aurreko egun hauetan “preparatibo ” eta mugimendu ugari izaten da ikuiluan.

Alde batetik behiekin baserri aurrean paseatu behar izaten da sokatik elduta, piskanaka ohitzen joateko, gero bihar perian “desfilatzeko” eta behiak ez daitezen asko aztoratu.

Bestetik ondo garbitu eta ondo orrazten dira ura eta zepiluarekin, gero txukun eta dotore azaltzeko.

Hurrengo postean peria nola joan den kontatuko dizuegu. Gonbidatuta zaudete eta nahi duenak azaldu Ferialekura.

Egun morroi gutxi geratzen dira gure baserrietan.

Morroiak, baserrian otordu eta lo lekuaren ordainetan, baserriko lanetan laguntzen zuten. Kasu askotan, egun erdiz baserritik kanpoko lantokian lan egiten zuten eta gero, gainontzeko orduetan baserriko lanetan laguntzen zuten.

Garai hartan, horrenbeste seme alaba izaten zituzten familietan, morroi bezala askotan bidaltzen zuten semeren bat, alabak aldiz neskametza lanetara. Irtenbide bat izan ohi zen, galtza bete lan izaten baizuten famili guztiarentzat jatekoa bakarrik lortzen.

Gotzenen, duela 40 bat urte izan ohi zen morroiren bat.
Gure kasuan, azkenetako morroiak gure familikoak izan ziren, hain justu ere lehengusuak.
Gure amak dioenez, lehengusu hauek 3 anai omen ziren, eta gero morroitza utzi omen zuten Kanadara joateko.
Han, baso lanetan aritzen omen ziren. 10-12 laguneko taldeak izaten omen ziren eta 6 hilabeterako basora joaten ziren. Bertan egoten omen ziren , denbora guzti horretan, herrira jeitsi ere egin gabe. Rantxeroa deitzen zioten sukaldari bat izaten zuten talde bakoitzak, eta honek denentzako otorduak prestatzen zituen. Jana, aldian behin, helikopteroz botatzen zizkioten. Horrela negu giroa iritsi arte, menditik jeitsi gabe egoten ziren.