Gotzenetik

Bi hankako “harrapakariak”

Administrator — Wed, 23 Dec 2009 08:25:07 +0000

Larunbatean, hegazti harrapakari baten bisita izan genuela idatzi genuen. Dirudienez, harrapakariak Gotzenera etortzeko sasoian gaude.

Astelehen eguerdian, zakurrak zaunka batean hasi ziren, baina kanpoko inor ez zegoenez atarian, berriro etxe barrura sartu eta lanean jarraitu zuen. Baina zakurrak ez ziren isiltzen, eta berriro kanpora ateratzean, non ahuntzak ere marruka somatu zituen.

Hauek dauden basora, begira jarri eta bi pertsona antxumeakantxumeak zertarako lotu zituen galdetuta, bera ez zela izan eta lasai begiratzeko bere furgoneta. Noski, Aldabatik zetorrela txatarra jasoaz.

Ez dakigu Gabonak direla eta, edo baina harrapakari mota hau, egunez hurbiltzen eta saiatzen da inolako lotsa zantzurik gabe. Kontuz ibili behar !!!

Gabiroia etorri da

Administrator — Sat, 19 Dec 2009 13:53:02 +0000

Aste honetan, oilo etxera joan ginenean, bertan gabiroia zegoen sartuta. Dirudienez negu hotzaren eraginez. Ahulduta zegoenaren itxura eman genion harrapakariari , eta jaten ematen saiatu. Hau da torrotxoriak harrapatu genituen eta berari eman, ea horrela jan eta indartzen zen. Lumatu egin zituen baina jateko imintziorik ez zuen egiten.

Azkenean, ondorengo bideoan ikus daitekeen bezala, soltatzen saiatu ginen, baina indar gutxirekin zegoenez ez zuen alde egiten. Hau horrela, Igeldoko Arrano Etxera eramatea erabaki dugu.

Orain arte, baserritarrentzat, Gotzenekoentzat bezala, gure inguruneko animali eta hegazti batzuk, gabiroi hau bezala, etsaitzat jotzen zituzten. Suge, sator, putre etab bezalaxe. Hau da “kalte” handia egiten zutenaren ondorioz, beti harrapatzen, hiltzen edo min ematen saiatzen ziren. Baina garaiak aldatzen ari dira, baserritarrak ere naturarekin eta bertako bizidunekin kontzientziatzen ari dira.

Arkumeak datoz berriz

Administrator — Thu, 10 Dec 2009 19:11:33 +0000

Aurtengo Otsailean izan genituen bezala, arkumeak ekarriko ditugu Gotzeneko ikuilura. Goiko artzaiari ardiak arkume gehiegi izaten ari zaizkiola eta aste honetan ekartzekoa da. Beraz, hilabete hauetan arkumeak egon ohi diren txokoa ez da erabili. Beraz, hautsez eta armiarma sarez josia dago. Gaur txoko hori garbitzen aritu gara ikuiluko bizilagun berriei ongietorria emateko. Erratzarekin ondo ondo garbitu ondoren, lastoa bota dugu. Listo.

Era berean, biberoiak ondo garbitu eta esne hautsa erosi beharko dugu. Lan gogorrena aurreneko egunetan izaten da, arkumeak biberoitik edaten ikasi arte. Kontatuko dugu nola ari garen moldatzen…

Sukaldearen beroa

Administrator — Fri, 04 Dec 2009 07:45:23 +0000

Sukaldea, baserriko leku esanguratsuenetakoa da, esanguratsuena ez bada. Sarrerako atetik sartu eta eskatza egon ohi da. Hortik sukaldera sartzen gara.
Bertan prestatzen eta jaten dira otorduak, bertan egiten dira baserriko eskulan asko: babarruna aletu, patata txikitu etab., bertan biltzen dira etxekoak, eta nola ez bertako “nagusia” amona edo ama izaten da. Hau da etxeko emakumea.

Bertako lehiotik kanpora begira egotea gauza ederra da. Ekonomika edo suaren epeltasunak laguntzen duenik, ezin ukatu. Hau da, gaurkoa bezelako egun ilunetan, neguko eguraldiekin garrantzia berezia hartzen du. Denok sukaldeko berotasuna bilatzen dugu, ze gauza ederra esku hotzak suaren gainean berotzea…

Horregatik gaurkoan, aste honetan bere heriotzaren urteurrena gogoan izan dugularik, Mikel Laboaren honako abesti hau ekarri nahi izan dugu: “Oroitzen zaitudanean “. Kantu honek, guri behintzat, baserriko sukaldean dagoen ama gogorazten baitigu. Beraien omenez.

Oroitzen zaitudanean, ama
sukaldean egoten zara
mahaia bostentzat iminita,
aulkian eseri eta
leihotik begira,
kristala lausotzen duen
lurrina kendu gabe,
eta ni -badakit-
zeure begien hondoan nagoela

Artaburuak ugari

Administrator — Mon, 23 Nov 2009 17:48:46 +0000

“Artoa gehiago erabiltzen da Gipuzkoan; Gonzalo Percáizteguik ekarri zuen lehenengoz Indietatik, eta gero beste probintzietara zabaldu zen. Ugari datorren alea da, eta San Markos egunetik aurrera landatu behar da. Horren irinarekin ogi handiak eta txikiak egiten dira, eta opil meheak, bero daudenean onak direnak, eta baita ere ogi sendoagoak; eta ohitzen direnez, jende askok gari-ogia baino nahiago ditu. Eta mendi-gizonek, ikazkinek, egurgileek eta bestek, ez dute gari-ogirik nahi, arto-irinez egindakoa baizik, elikagai sendoa delako, eta hori janez hobe egiten diotelako aurre euren lanari gari-ogia janez baino. Eta horrela irina mendira eramaten dute, txaboletan masa landu eta artopilak egiten dituzte, errauts azpian egosten dituztenak. Horrekin eta era berean elikagai sendoa diren egositako babekin ekaitz guztiei egiten diete aurre, euri-jasei, izozteei, elurteei eta urakanei. Jende pobre eta nekazarien ohiko ogia ere bada artoa.”
Aita Larramendik (1690-1766) Gipuzkoari buruzko lanean idatzitako testua da.

Testu hau idatzi nahi izan dugu post honetan, artoak gure gizartean izan duen garrantzia azpimarratzeko. Hau da, lanerako orduan zer jan zerikusia handia zeukan. Nonbait desberdintasun handia zegoen garizko edo artozko irinarekin egindako ogia jan. Guk nabarmenduko ote genuke ?

Oraintxe gaude artoa biltzeko garaian. Babarrunak bildu genituen bere garaian, eta artaburuak orain arte soroan izan da heltzen. Dagoeneko arto landarea seka seka eginda dago. Orain neguarekin batera, euriak harrapatu baino lehen bildu behar ditugu. Hau da ezin dira busti, usteltzeko arriskua baidaukate.
Aurrena, kanpoko azala kentzen zaie. Azal eta guzti ganbaran zabalduz gero xomorro eta sagu gehiago agertzeko aukera handia izango genuke. Baldera bildu, eta hau betetakoan zakuetara hustutzen joaten gara. Horrela soroan zehar zakuak zabaltzen joaten dira. Artaburu guztiak bildutakoan, zakuak sokekin itxi eta karritelara biltzen dira, baserrira ekartzeko.
Hemen bizkarrean hartu eta ganbarara igo ditugu lurrean zabalduta jartzeko. Hau da, orain arte babarruna eduki dugun lekuan orain artaburuak jarri ditugu lehortzen.

Egiazko negua San Martinez hasten da

Administrator — Thu, 12 Nov 2009 07:29:36 +0000

Horixe dio esaera zahar batek, eta atzo nola San Martin eguna genuen, Euskal Herrian txerria hiltzen hasteko garaia izaten da.
Txerria hiltzeko, hotza nahitaezkoa zen, orduan ez baitzegoen egungo hozkailu eta antzeko sistemarik. Beraz Azaroan hotza handia egiten zuenez garai aproposa izaten zen Txerri Festa egiteko.
Gaur eguneko txerri hiltzea oso desberdina da duela urte batzuk egiten zutenarekin konparatuz.

Guk duela urte batzuk nola hiltzen zuten esplikatuko lehendabizi.
Txerri Festa deitzen zitzaion eta benetako “festa ” izaten zen. Egun gutxitan normalean baina askoz ere jan gehiago izaten zutelako jateko.

Goizean goiz hasten zen Txerri Festa. Baserrian inor ez bazegoen txerri hiltzen zekienik kanpotik etortzen edo ekartzen zute norbait lan horretarako. Normalean inguruko harakinen bat. Goizean aurreneko orduan txerria hiltzen zen. Ondoren odol hustu eta tripa guztiak ateratzen zitzaizkion. Txerria berriz makil batetik zintzilik jarrita kanpoan uzten zen hoztutzen.

Bitartean txerri gibelarekin gosaldu egiten zuten. Tripa bapo bete ondoren, berriro lanera. Hesteak ondo garbitu behar izaten ziren odolkiak egiten hasteko. Hau goizeko lana izaten zen.

Arratsaldean berriz txerri zatiketako lanak izaten ziren. Hauetako pusketak batzuk kutxilloarekin txikitzen ziren, handik bi egunetara txorizoak egiteko.

Gaur egun berriz, askoz ere denbora laburragoan egiten da. Azken finean lana berdintsua da, Gotzenen behintzat odolkiak, txorizoak etab. lehen bezala egin ohi ditugu baina posteko irudietan ikus dezakezuen bezala azpiegitura modernogoekin, ondorioz azkarrago ere egiten da. Hau da lehen txerria etxeko pertsonen artean eusten zen, gaur egun aldiz zintzilik jartzen da, sopletea erabiltzen da…

Udazken babarrunetan

Administrator — Sat, 07 Nov 2009 12:39:34 +0000

Azaroko lehen egunekin batera, udazken bete betean sartu gara, eguraldia dagokionean behintzat. Beraz baratzako lanak ia alde batera utzi behar izan ditugu. Aurreko astean negurako porrua eta aza landatu genituen. Landare gogorrak dira, beraz eguraldi busti eta euritsuarekin aurrera ateratzen dira. Era berean datorren udaberrirako lanak aurreratzen hasi gara: ilarrak eta batxuriak erein ditugu. Hala ere nobedade bezela, aurten inbernadore txiki batean letxuga landatu dugu, horrela neguan zehar etxeko letxuga jan ahal izateko.

Baina egun hauetan zertan ari gara kanpora baratzan ezin bada hankarik jarri ? Babarruna aletzen. Honela esanda lan erraza ematen du baina pausuz pausu esplikatuko dugu gure bailaran ohikoa den leka honek ematen duen lana. Apirilean erein genuen eta Iraila eta Urrian heldutako lekak biltzen joan gara. Orain arte ganbaran egon dira, lurrean zabalduta sekatzen.

- Zabaldutakoa zakuan sartu eta sukalde epelera jeisten da, bertan barriñoian jarrita aletzeko.

- Aurrena zakua ondo itxi eta eskobarearekin kolpeak ematen zaizkio, hala errezago aletzeko.

- Azalak konpaxistoan biltzen ditugu, gero hauek behiek gustora jaten dituzte.

- Aletutako aleetan, aukeraketa egin. Hau da, ale zartatu, itsusi eta ustelak apartatu.

- Ale on aukeratuei, haizea dabilenean, “haizetan pasa” daukan hautsa eta zikina kentzeko.

- Aleei trapua pasatu diztira ateratzeko.

- Izozkailuan hiru egunetan edukitzen dira, eduki lezakeen xomorroa akabatzeko.

- Izozkailutik atera eta urte guztirako daukagu babarruna jateko prest.

Hau dena esplikatu ondoren, galdera bat daukagu zuentzako. Zenbatean salduko zenukete babarrun kiloa lan guzti hau eginda gero ?

AHTa badator gurera ere

Administrator — Fri, 30 Oct 2009 07:21:49 +0000

Duela bi aste jaso genuen berria: lehenik egunkarian eta ondoren, handik astebetera, eskutitzez, nola AHT-ko “Tolosa” izeneko zatiak gure inguruan 200.000 metro karratutik gora okupatzeko desbajetze eta aldi baterako okupazio tramiteak abian direla.
Eta nola ez Gotzeneri azpiegiturak honek ere kalte egin dio. Egia esan, azken urteetan egin diren azpiegitura gehienek kaltetzen digute: trenbideak, N1-eko errepideak, Aldabako errepidea, kolektorea, argi indarraren linea… eta nola ez, orain AHTa.

Gotzeneren kasuan hiru lur zatiri afektatzen die (hektarea asko). Berauek desjabetu egingo dizkigute.
Printzipioz iturri ofizialetatik ez dakigu gehiago.
Dirudienez gure lurretan hondakindegi bat egin nahi dute, obretatik ateratako soberakinak bertan metatzeko.

Gaur egun egoera larrian dauden gure baserriak laguntzeko “modurik onena “ez da. Hasteko alegazioak aurkeztu, informazioa lortu, ondorioak jakin, datak… hortan air gara. Galdera mordoa dauzkagu, baina erantzun gutxi.

Bitartean AHT Geldituk mendi martxa deitu du Elkarlanak azaroaren 1ean Ikaztegieta, Aldaba eta Alegiko leku kaltetuetara. Hain zuzen ere Euskal Y-aren eraikuntzak eragingo lituzkeen kalte larria salatzeko. Goizeko 10.30tan Ikaztegietako RENFE geltokitik abiatuta, Aldaba eta Langaurreko baserrialde eta basoetn barna 3 orduko martxari ekiteko.

Guk ere bat egin nahi dugu mendi martxa honekin.

Alegiko Nekazal Azoka (II)

Administrator — Fri, 23 Oct 2009 06:08:19 +0000

Igande goiz hotza izan genuen Alegiko plazan.
Eguzkiari kosta egin zitzaion laino artean agertzen eta kosta baita ere plaza berotzen. Baina hala ere giro polita eta beroa jendeak jarri zuen.
Jende ugari bildu zen, herritarrek jarritako postu eta animaliak ikustera.
Hainbat baratzako produktuen postu zeuden, Eusebioren berdurak, Aldaba Zaharreko gaztak, Lukasen ogia, Peioren sagardoa, Gaztetxoen gaztainak, Errotako taloak, eskolakoen eta dantzarien pintxoak… hau da, denetik.

Aldiz, Txintxarriko plazan animali ugari: ardi, arkume, abere, ahuntz, antxume… eta plazan zehar Hernani eta Oiartzun inguruko Albokarien taldea.

III. Nekazal Azoka arrakastatsua izan zen eta gu ere gustora geratu ginen.
Eramandako gauza gehienak saldu genituen eta jendeari gure postua gustatu zitzaiola dirudi.

Hurrengo urtekoari itxarongo diogu, aholku edo ideiaren bat?

Ideia polita eta eskertzekoa Udaletxeak atera zituen paperezko poltsenak. Politak, desberdinak eta plastikoa baztertzeko aurreneko pausoa.

Eskerrik asko denei.

Alegiko Nekazal Azoka (I)

Administrator — Wed, 14 Oct 2009 18:47:39 +0000

Igande honetan, Urriak 18, Udazkenean Kulturako III. Nekazal Azoka ospatuko da Alegiko plazan. Bertan herriko nekazari, barazkizaleak etab. izango dira beraien urteko lana erakusgai eta salgai izango dituzte.

Gu ere bertan izango gara iaz bezala, Baina aurten ez dugu emango hegazti berezirik ezta oilorik ere, soilik baratzako produktuak.
Hasi porruak, arraultzak, letxuga, eskarola, babarruna, pikuak, kiwiak, tomateak, piparrak, mahatsa, patata, hau da baratzan eta baserrian dauzkagun produktuak. Batzuk erakusgai eta besteak saltzeko asmotan.

Beraz nahi duzuen guztiok gonbidatuta zaudete goizeko 11.00tatik aurrera. Azaldu !

Iazkoa gogoratzeko, hona hemen Tontokaletik eskeini ziguen posta: Alegiako Azoka 2008